You are here: Home :: برنامه ساماندهی مطالعات جامع مناطق ... مطالعات جامع عشايري
سه شنبه, 15 اسفند 1391 06:53

مطالعات جامع عشايري

(0 آرا)

وضعیت توزیع جغرافیایی

قلمرو و پراکنش جمعیت عشایر در زیست بوم ، سامانه و کانون های توسعه براساس روش GIS

در راستای راه اندازی سیستم  GIS در این مدیریت و تشکیل پایگاه اطلاعات توصیفی زیست بومها، سامانه ها و سامانه های عرفی و قلمرو پراکنش جمعیت عشایری در آنها بر اساس روش GIS موارد ذیل بر روی کلیه زیست بومها و کانونها انجام گرفت .

1)      اسکن کردن کلیه نقشه های 50000 : 1 مربوط به زیست بومها ،  سامانه ها و سامان های عرفی

2)      ژئو کد کردن (  Geoferezing)  نقشه های اسکن شده و تعریف سیستم مختصات
(Cordinate) در محیط ARC GIS  .

3)      رقومی سازی ( Digitizing  ) محدوده های مطالعاتی سامانه ها و سامان های  عرفي با استفاده از  خطوط توپوگرافی

4)      تهیه مدل رقومی ارتفاع و پارامترهای آن شامل تهیه نقشه های شیب ( slope ) ، (aspecf  ) .

5)      رقومی سازی محدوده استقرار خانوارها بر اساس طول و عرض جغرافیایی.

6)ذخیره اطلاعات رقومی شده به صورت لایه های اطلاعاتی مجزا و قابل استفاده در محیط GIS

7)      بررسی و کنترل دقیق رقومی سازی نقشه ها ( برداشت نقاط زمینی ، مسیر و مسافت یابی  با استفاده از GPS ) .

9)بهره گیری کامل از  اطلاعات ورودی حاصل از GPS و نحوه استفاده از آنها در راستای اهداف پروژه
(ورود آمار جمعیتی ، مساحت قشلاقات ،‌ خدمات رفاهی و عمرانی و ... )

با توجه به موارد فوق اذكر لايه هاي اطلاعاتي با استفاده از سيستم GIS    مربوط به زيست بوم و سامانه بندي تهيه گرديد كه خلاصه آن به شرح ذيل مي باشد :

جامعه عشايري استان داراي سابقه طولاني در تاريخ و فرهنگ استان است از دير باز تا كنون تعدادي از مردم استان براي بهره برداري از مراتع طبيعي ، شيوه زندگي كوچ نشيني را برگزيده اند كه در آن دامداري سنتي فعاليت عمده آنان را تشكيل مي دهد . شناخت جامعه عشايري استان به سبب اهميت آن در فعاليتهاي دامداري و لزوم برنامه ريزي در مورد آن ايجاب مي كرد كه اطلاعات كافي در زمينه زيستگاهها و قلمروهاي تحت اختيار عشاير و نحوه كوچ ، مسير كوچ ، تعداد خانوارها ، مقدار مراتع ييلاقي و قشلاقي و مزارع آنها را در اختيار باشد . در اين راستا اداره مطالعات و برنامه ريزي مديريت امور عشاير استان اردبيل در سال 1377 به منظور شناسائي استقرارگاههاي جامعه عشاير در قلمرو ييلاقي و قشلاقي آنها در قالب سامان هاي عرفي ، سامانه و زيست بوم اقدام نمود كه اين اطلاعات در سال 1388 مورد بازنگري و بهنگام سازي گرديد كه نتايج آن بدين  شرح مي باشد:د .

در ابتدا به تعريف سامانه عشايري كه واحد قابل برنامه ريزي در زيست بوم مي باشد اشاره ميگردد :

تعريف سامانه عشايري

سامانه عشايري به گروهي از خانوارها و يا رده هاي ايلي عشاير زيست بوم گفته مي شود كه در محدوده اي مشخص از زيست بوم براساس منابع مورد بهره برداري در آن داراي شيوه زندگي و زمينه هاي مشاركت برانگيز نسبتاً يكسان بوده و متناسب با توانمنديهاي محيطي و علائق مشترك ميتوان براي آنها برنامه توسعه ارائه نمود .

سامانه واحدي اجتماعي – مكاني براي برنامه ريزي ( مانند روستا در تقسيمات كشوري ) در زيست بوم مي باشد كه براي تعيين آن ملاكهاي زير بايد بكار گرفته شود :

1-      از يك رده كوچك ايلي مانند تيره و يا سطوح معادل اينها تشكيل شود و داراي سازگاري ، وحدت نسبي و هماهنگي اجتماعي در برنامه هاي توسعه باشند .

2-      داراي شيوه معيشت ، نحوه كوچ و نظام بهره برداري از عرصه هاي مرتعي نسبتاً يكسان باشند.

3-      داراي همسايگي يا اشتراك بهره برداري از منابع محيطي بخصوص عرصه هاي مرتعي باشند .

4-      داراي حداقل 50 خانوار عشايري و حداكثر آن بسته به نوع سامانه متغير مي باشد .

سامانه ها بر حسب منابع و استعدادهايي كه دارند ممكن است كانون توسعه اي مستعد براي اسكان عشاير باشد و يا اينكه بواسطه شرايط اقليمي ، منابع طبيعي و گرايشات اجتماعي مناسب ، واحدي كوچنده ، رمه گردان و كوچنده – رمه گردان را تشكيل دهند و يا به دليل عدم كفايت منابع قابل توسعه در عرصه زيست بوم ضرورتاً در خارج از قلمرو و زيست بوم ، عشاير آن قابل ساماندهي باشند .

براساس بررسيهاي بعمل آمده در استان اردبيل 7 زيست بوم ، 51 سامانه و 377 سامان عرفي شناسائي شده است .

1- زيست بوم آج اشمه :

قلمرو قشلاقي اين زيست بوم در شهرستان بيله سوار و در بخش قشلاقدشت واقع شده و عمده قلمرو ييلاقي آن در دو استان اردبيل ( شامل شهرستانهاي نير ، مشگين شهر و اردبيل ) و آذربايجانشرقي (شامل شهرستان سراب ) مي باشد زيست بوم آج اشمه داراي 1289 خانوار عشايري و 135 خانوار روستايي بوده كه اين زيست بوم از 8 سامانه بنامهاي : 1- آج اشمه 2- سيدلر 3- صادق طومار 4- گورچين لو 5- اورتا داغ 6- باقر سيلي 7- آغداش 8- گلمالي و9-پادار  و 162 سامان عرفي تشكيل شده است . كل مساحت زيست بوم 57061 هكتار بوده كه از اين مقدار 43866 هكتار اراضي مرتعي مربوط به قلمرو قشلاقي و  13195 هكتار اراضي مزروعي مي باشد.حوزه  ييلاقي مربوط به اين  زيست بوم  27346  هكتار مي باشد. موقعيت جغرافيايي زيست بوم آج اشمه در قلمرو قشلاقي از شمال به شركت هاي كشت و صنعت و دامپروري مغان و پارس از جنوب به كوههاي خروسلو از غرب به زيست بوم فتحعلي – جليللو و از شرق به زيست بوم جعفرآباد متصل است . در اين زيست بوم طايفه هاي مغانلو ، سيدلر ، دميرچيلو ، قوجه بيگلو ، علي بابالو ، جلودارلو و قوتلار از ايل شاهسون مستقر مي باشند.

2- زيست بوم فتحعلي – جليللو :

قلمرو قشلاقي اين زيست بوم در شهرستانهاي پارس آباد ( شامل بخشهاي اصلاندوز و مركزي ) و مغان در بخش انگوت واقع شده و عمده قلمرو ييلاقي آن در دو استان اردبيل ( شامل شهرستان مشگين شهر) و استان آذربايجانشرقي ( شامل شهرستانهاي اهر ، هريس و سراب ) مي باشد . زيست بوم فتحعلي – جليللو داراي 2657 خانوار عشايري و 1098 خانوار غير عشايري ( روستايي ) بوده ، اين زيست بوم با 15 سامانه بنامهاي 1- گدايلو 2- بودجه 3- گوزل لو 4- قنبرلو 5- ساري قويي 6- چوخلوقويي 7- اعلم -لو 8- جليل لو 9- احمدلو 10- نور محمد - خانلار 11- مقصودلو 12- عيوض لو 13- بران 14- خليل لو15- قره تپه و 200 سامان عرفي تقسيم شده است . كل مساحت زيست بوم 67217 هكتار بوده كه از اين مقدار  ، 59959 اراضي مرتعي محدوده قشلاقي و 7258 اراضي مزروعي در قلمرو قشلاقي مي باشد .حوزه ييلاقي اين زيست بوم 43450 هكتار مي باشد. قشلاق از شمال به كشور جمهوري آذربايجان و شركت كشت و صنعت و دامپروري مغان از جنوب به زيست بوم آقا محمد بيگلو از غرب به استان آذربايجانشرقي و از شرق به زيست بوم آج اشمه  متصل مي باشد . در اين زيست بوم طايفه هاي حاج خواجه لو ، گبلو ، گيگلو ، كور عباسلو ، كلاش ، حسين حاجيلو و مغانلو از ايل شاهسون متسقر شده اند . اين زيست بوم بزرگترين و پر جمعيت ترين زيست بوم عشايري استان مي باشد .

3- زيست بوم انجيرلو :

قلمرو قشلاقي اين زيست بوم در شهرستانهاي بيله سوار و مغان واقع شده است و عمده قلمرو ييلاقي آن در شهرستانهاي اردبيل ، مشگين شهر و كوثر متعلق به استان اردبيل و شهرستان سراب در استان آذربايجانشرقي مي باشد .

زيست بوم انجيرلو داراي 1304 خانوار بوده كه از اين تعداد 641 خانوار عشايري و 663 خانوار غيرعشايري ساكن در روستاهاي زيست بوم مي باشد . اين زيست بوم از چهار سامانه بنامهاي 1- قيرلو (آق برون ) 2- نوروز آباد 3- سهراب آباد 4- قطار و 87 سامان عرفي تشكيل شده است . كل مساحت زيست بوم 30746هكتاربوده كه از اين تعداد ، 15331 هكتار اراضي مرتعي در محدوده قشلاقي و 15415هكتار اراضي مزروعي ديمي مي باشد .حوزه ييلاقي اين زيست بوم هكتارمي باشد.

از نظر موقعيت جغرافيايي اين زيست بوم از شمال به زيست بوم هاي آج اشمه و جعفرآباد از جنوب به روستاها و از غرب به زيست بوم آقا محمد بيگلو و از شرق به كشور جمهوري آذربايجان متصل است . عشاير زيست بوم انجيرلو از ايل شاهسون و از طايفه هاي علي بابالو ، قوجه بيگلو ، ادولو ، مرادلو ، بيگ باغلو ، جهان خانملو ، شاهعلي بيگلو ، يكلو ، ساري نصيرلو ، خامسلو ، بالابيگلو ، ساري خان بيگلو ، حسينكلو و مستعلي بيگلو مي باشد .

4-زيست بوم آقا محمد بيگلو

اين زيست بوم از چهار سامانه بنامهاي آقابابا ، عبا ، درگاهلو و سلوك و 40سامان عرفي  تشكيل يافته است محدوده قشلاقي زيست بوم آقا محمد بيگلو در شهرستانهاي مغان ( شامل بخش انگوت ) و بيله سوار در بخش قشلاقدشت واقع شده است اين زيست بوم داراي 465 خانوار عشايري و 433 خانوار روستايي مي باشد ، كل مساحت زيست بوم 27019هكتار بوده ،كه هكتار آن را مراتع قشلاقي و 4923 هكتار آن را اراضي زراعي ديمي به خود اختصاص داده است.حوزه ييلاقي اين زيست بوم 10050 هكتار مي باشد. عشاير زيست بوم آقا محمد بيگلو از ايل شاهسون و از طايفه هاي كلاش ، كور عباسلو ، گيگلو، حسينكلو ، سيدلر و قوجه بيگلو مي باشد .

موقعيت جغرافيايي اين زيست بوم از طرف شمال به زيست بومهاي آج اشمه و فتحعلي – جليللو از جنوب به روستاها از شرق به زيست بوم انجيرلو و از غرب به استان آذربايجانشرقي متصل مي باشد .

5-زيست بوم جعفرآباد

قلمرو قشلاقي اين زيست بوم در شهرستان بيله سوار و در بخش قشلاقدشت واقع گرديده است و عمده قلمرو ييلاقي آن در استان اردبيل در شهرستانهاي مشگين شهر و اردبيل و در استان آذربايجانشرقي در شهرستان سراب مي باشد . اين زيست بوم از 5 سامانه بنامهاي قوشداش ، ابراهيم ، خليفه لو ، قره دره و هوار و 24 سامان عرفي تشكيل شده است .  در زيست بوم جعفرآباد 416  خانوار عشايري و 206 خانوار روستائي استقرار يافته اند. مساحت كل اين زيست بوم 16570 هكتار بوده  4925 هكتار آن رااراضي مرتعي و 11645 هكتار آن را اراضي مزروعي به خود اختصاص داده است.حوزه ييلاقي اين زيست بوم 9263هكتار ميباشد. دراين زيست بوم طايفه هاي جلودارلو ، طالش ميكائيلو ، خليفه لو ، عيسي لو ، اجيرلو ، قره لر خياو و قوجه بيگلو از ايل شاهسون مستقر مي باشند . از لحاظ موقعيت جغرافيايي اين زيست بوم از طرف شمال به شركت كشت و صنعت پارس از جنوب به زيست بوم انجيرلو از غرب به زيست بوم آج اشمه و از شرق به اراضي روستاهاي گورديگل و بابك متصل مي باشد .

6-زيست بوم ارشق :

قلمرو قشلاقي اين زيست بوم  در شهرستان مشگين شهر و در منطقه ارشق غربي واقع شده است و عمده قلمرو ييلاقي آن در شهرستانهاي اردبيل و مشگين شهر از استان اردبيل و شهرستانهاي اهر و سراب از توابع استان آذربايجانشرقي مي باشد .

اين زيست بوم از 8 سامانه به نامهاي 1- خان ببه لو 2- شيخ محمد لو 3- آقاخان كندي 4- حرم  5- يوسف خان كندي
6- مهر آباد 7- ترزنبق 8- آلاچيق تپه سي و از34 سامان عرفي تشكيل يافته است . در اين زيست بوم مجموعاً 632  خانوار زندگي مي كنند كه از اين تعداد 537 خانوار عشاير و 95 خانوار روستائي مي باشند . كل مساحت زيست بوم ارشق 34164  هكتار بوده كه  ،24073هكتار آن را

مراتع قشلاقي و 10091هكتار آن را اراضي مزروعي به خوداختصاص داده است.حوزه ييلاقي اين  زيست بوم 5/20096 هكتار مي باشد. عشاير اين زيست بوم از ايل شاهسون و از طايفه هاي حسينكلو ، كلاش ، قره لر خياو ، عربلو ، بيگ ديلو ، مغانلو ، قوجه بيگلو ، عيسي لو ، لاهرود ، ايواتلو ، جلودارلو و ساربانلار مي باشد . قبلاً قسمت عمده اين زيست بوم بصورت ميانبند در فصل كوچ مورد استفاده قرار مي گرفت اما به مرور زمان و با ساكن شدن تعدادي از خانوارهاي عشايري در اين مناطق تبديل به قلمرو قشلاقي شده است . از نظر موقعيت جغرافيايي اين زيست بوم از شمال به روستاهاي مشيران ، مازافا ، تازه كند ، خليفه داود و قره آغاج پشته از جنوب به روستاهاي قره قيه ، آق درق ، تونبق و دوستعلي بيگلو از غرب به رودخانه قره سو و از شرق به روستاهاي علي كهريز ، كده كهريز ، كنگرلر و جبار كندي متصل مي باشد .

7- زيست بوم اكراد

قلمرو قشلاقي و ييلاقي اين زيست بوم در شهرستان خلخال و در بخشهاي مركزي ، خورش رستم و شاهرود واقع شده است اين زيست بوم از شش سامانه بنامهاي كلستان ، برندق ، لنبر ، طويستان ، آق بلاغ و كلور و 18 سامان عرفي تشكيل يافته است د راين زيست بوم 773 خانوار عشايري و 1750 خانوار روستائي استقرار يافته است كل مساحت زيست بوم اكراد40205  هكتار بوده كه از اين مقدار 18882 هكتار مراتع ييلاقي و 40205 هكتار اراضي مرتعي و زراعي در محدوده قشلاقي مي باشد . عشاير اين زيست بوم از طايفه هاي مستقل ايواوغلو و شاطرانلو مي باشد .

* كليه جداول و اطلاعات مربوط به هفت زيست بوم  به پيوست مي باشد. ( براساس اطلاعات سامانه بندي سال 1377 )

* كليه فايل هاي رقومي شده مربوط به هفت زيست بوم در محيط ARCGIS

بازدید: 4491 بار

ارسال نظر

کادرهایی که با علامت (*) مشخص شده اند وارد کردن اطلاعات در آنها الزامی می باشد. کد HTML مجاز نیست.

تمامی حقوق این سایت مربوط به مدیریت امور عشایر استان اردبیل می باشد.
آدرس پستی: اردبیل، مجتمع بزرگ اداری بعثت - کد پستی 13191-56158
تلفن: 3-33741192 (045)      نمابر:  33741191 (045)    تلفن گویا:  33741194 -045